Հին հայկական հնձաններում գինու պատրաստման և պահպանման համար նախատեսված հորերը կարող էին ունենալ կառուցվածքային էական տարբերություններ։ Դրանցից մի քանիսի հատակը հարթ էր, իսկ մյուսների կենտրոնական հատվածում կառուցված էր հատուկ՝ ձագարաձև փոս։ Այդ փոսերն ունեին շրջված կոնի ձև․ բացվածքի տրամագիծը կազմում էր մոտ 50–70 սմ, իսկ խորությունը՝ 30–45 սմ։ Դրանց նշանակությունը, հավանաբար, միայն հորից հեղուկի վերջին …

Նախաբան: Ժամանակակից աշխարհում, երբ խոսում ենք գինու մասին, առաջին հերթին պատկերացնում ենք խաղողի այգին, հնձանը, կարասը կամ սեղանի շուրջ բարձրացվող գավաթը։ Սակայն հին աշխարհում գինին սոսկ պարզ ճանապարհով ստացվող խմիչք չէր։ Այն տնտեսական արժեք ունեցող ապրանք էր, առևտրի առարկա և երբեմն նաև այնպիսի շքեղություն, որը երկար ճանապարհ էր անցնում՝ մի երկրից մյուսը։ Հայկական լեռնաշխարհն այդ …

Քրիստոնեական տոնը: Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը, որը նաև հայտնի է որպես Խաղողօրհնեք, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու հինգ տաղավար տոներից չորրորդն է: Այն Մարիամ Աստվածածնին նվիրված ամենահին տոնն է և առանձնանում է իր քրիստոնեական պատմական շերտերով և կենցաղային, մշակութաբանական ավանդույթներով, որոնք սկզբնավորված լինելով վաղնջական ժամանակներից շարունակաբար զարգացել են Քրիստոնեության միջավայրում: Վերափոխման տոնը նշվում է տվյալ տարվա …

Հայոց իրավական մտածողության տարրերը դեռևս գալիս են հայ ժողովրդի կազմավորման ժամանակաշրջանից: Իրավունքը մարդկության պատմական զարգացման ընթացքում ձևավորված գիտելիքների համակարգ է, որը փոխազդեցությունների շնորհիվ հաղթահարել է քաղաքական և պետական սահմանները՝ ծառայելով հասարակության տարբեր շերտերի, հատկապես՝ կառավարող շրջանակների շահերին: Միջնադարյան Հայաստանում եկեղեցու գաղափարախոսական հիմքը Աստվածաշունչն էր, որի մեջ ամրագրված բարոյախրատական նորմերը ձևավորում էին  օրենքների հիմքը: Հայոց միջնադարյան …

Մովսես Խորենացին և իր դարաշրջանը: Մովսես Խորենացին V դարի հայ պատմիչ է և  համարվում է «հայերի պատմության հայրը»։ Նրա ամենահայտնի աշխատությունը՝ «Հայոց պատմություն»-ը, առաջիններից է, որ փորձել է ամբողջական ձևով ներկայացնել մեկ ազգի ամբողջական պատմությունը՝ սկսած ծագումից մինչև պատմական ներկա։ Նրա գործը ոչ միայն պատմական սկզբնաղբյուր է, այլև արժեքավոր տեղեկություններ է հաղորդում տարածաշրջանի մասին՝ ցույց …

Պատմաշխարհագրական ակնարկ: Սասուն գավառը պատմականորեն և մշակութապես հայ ժողովրդի ամենախորհրդանշական ու նշանակալից տարածաշրջաններից մեկն է։ Այն գտնվում է Մեծ Հայքի Աղձնիք նահանգի հարավային հատվածում՝ Տիգրիսի վերին հոսանքի շրջանում, լեռնային ու դժվարամատչելի տեղանքում։ Սասունը բնության կողմից ձևավորված ամրոց էր՝ շրջապատված բարձր լեռներով, խոր կիրճերով և անտառապատ տարածքներով, ինչը դարեր շարունակ նպաստել է տեղի հայ բնակչության ինքնապաշտպանությանը, …

Նոյի կերպարը հայկական միջավայրում: Նոյ նահապետի կերպարը հայ մշակութային և վիպաշարային մտածողության մեջ հանդես է գալիս որպես վերածննդի, բնության հետ ներդաշնակության և հոգևոր վերափոխման համընդհանուր խորհրդանիշ։ Նա ոչ միայն աստվածաշնչյան կերպար է, այլև հայ ժողովրդական ավանդազրույցներում և բանավոր պատմություններում ձևավորված ազգային բնույթ ունեցող նախահայր, որի շուրջ համախմբվել են մի շարք ավանդույթներ, ծեսեր և խորհրդաբանական պատկերներ։ …

Պատմիչը և նրա ժամանակաշրջանը: Փավստոս Բուզանդի «Հայոց պատմությունը» (5-րդ դար) ոչ միայն հայ պատմագրության վաղնջական հիշատակարաններից մեկն է, այլև բազմաշերտ հուշագրական, քրիստոնեական բարոյախոսության, սոցիալական վարքագծի և հոգևոր արժեքների մասին համապարփակ նյութերի հավաքածու։ Այն ընդգրկում է 4-րդ դարի երկրորդ կեսի քաղաքական ու կրոնական իրադարձությունները՝ սկսած Տրդատ Գ Մեծից մինչև Պապ և Վարազդատ թագավորների օրերը։ Այս ժամանակաշրջանը …

«Սասնա ծռեր»-ը հայ ժողովրդի ազգային էպոսն է, որը բազմադարյա բանավոր ավանդույթի միջոցով փոխանցվելով՝ վերջնականապես գրառվել է միայն 19-րդ դարում։ Էպոսի միջուկը կազմավորվել է վաղ միջնադարում՝ 8-10-րդ դարերում, երբ հայ ժողովուրդը պայքարում էր արաբական տիրապետության դեմ։ Այս գործը հերոսական և ազատագրական գաղափարներով հագեցած վեպերգ է, որտեղ գլխավոր կերպարները՝ Սանասարն ու Բաղդասարը, Մհեր Մեծը, Դավիթը և Փոքր …

Խաղողի պատկերագրության պատմությունը սկսվում է առնվազն մ.թ.ա 1-ին հազարամյակից` հելլենիստական դարաշրջանում, իմաստաբանորեն հագեցված լինելով հունական դիցաբանության պատմությամբ, ամբողջ կրող մշակույթը և դրա առանձին տարրերը լիովին արտացոլում էին խողողի իմաստաբանությունը մշակույթի, ճարտարապետության, արվեստի գրեթե բոլոր ճյուղերում: Միջնադարյան Հայաստանի տարաժամանակյա  ճարտարապետական գոհարները մշտապես հանդես են գալիս խաղողի ողկույզների, նռան և գինու հարուստ և յուօրինակ առատությամբ: Հայկական վաղմիջնադարյան …